Խավարում

Երբ ֆրաու Բարտոլոմե Առասոլան զգաց, որ մոլորվել է, ընդունեց, որ այլևս ոչինչ չի կարող իրեն փրկել: Գվատեմալայի հզոր անտառը նրան բանտարկել էր իր մեջ անվերադարձ և անգթորեն: Տեղանքի նկատմամբ անտարբեր՝ հանգիստ նստեց՝ սպասելով մահվան: Ուզում Էր մեռնել այդտեղ՝ բոլորովին անհույս, միայնակ, մտորելով միայն հեռավոր Իսպանիայի մասին, հատկապես՝ Աբրոխոս մենաստանի, որտեղ մի անգամ Կառլոս Հինգերորդը ցած Էր իջել իր բարձունքից՝ իրեն ասելու, որ հավատում Է իր ջերմեռանդ կրոնական փրկարար գործունեությանը:
Արթնանալով՝ իրեն գտավ անզգա դեմքերով մի խումբ բնիկներով շրջապատված, որոնք պատրաստվում Էին զոհաբերել իրեն զոհասեղանի վրա. զոհասեղան, որը Բարտոլոմեին մահիճ թվաց, ուր նա ի վերջո կհանգստանար իր վախերից, իր ճակատագրից, ինքն իրենից: Այդ երկրում անցկացրած երեք տարիների ընթացքում նա որոշ չափով սկսել Էր տիրապետել տեղի լեզուներին: Փորձեց խոսել այդ լեզուներից մեկով: Մի քանի բառ ասաց, որոնք հասկացվեցին:
Այդ ժամանակ նրա մոտ մի միտք ծագեց, որն արդյունքն Էր իր հանճարի, իր բազմակողմանի կրթվածության և Արիստոտելի խոր իմացության: Հիշեց, որ այդ օրը Արեգակի լրիվ խավարում Է սպասվում: Եվ վճռեց օգտվել այդ իմացությունից` խաբելու իրեն տանջողներին և փրկելու իր կյանքը:
–Եթե ինձ սպանեք,–ասաց նրանց,– այնպես կանեմ, որ Արեգակը մթնի իր բարձունքում: Բնիկները նրան սևեռուն նայեցին, և Բարտոլոմեին զարմացրեց նրանց աչքերում եղած թերահավատությունը: Տեսավ, որ նրանք խորհրդակցեցին մի փոքր, և նա, ոչ առանց որոշակի քամահրանքի, դյուրահավատորեն սկսեց սպասել:
Երկու ժամ անց ֆրաու Բարտոլոմե Առասոլայի սրտից առատ արյուն էր թափվում զոհարանի քարին (որ փայլում Էր վրա հասած խավարած Արեգակի աղոտ լույսի ներքո), մինչդեռ բնիկներից մեկը առանց ձայնի երանգը փոխելու, անշտապ, մեկառմեկ թվարկում Էր այն բազում ամսաթվերը, երբ տեղի են ունենում արևի և Լուսնի խավարումները, որ գուշակել ու նշել Էին իրենց ձեռագրերում մայա ցեղի աստղագետները՝ առանց Արիստոտելի անգնահատելի օգնությանը դիմելու:

Անկատար դրախտ

-ճիշտ Է,– թախծոտ ասաց մարդը՝ առանց հայացքը կտրելու այդ ձմեռվա գիշերը բուխարու մեջ վառվող կրակից,– դրախտում կան ընկերներ, երաժշտություն, գրքեր: Երկինք համբառնալու միակ վատ կողմն այն Է, որ այնտեղից չի երևում երկինքը:

Իսպաներենից թարգմանեց ԱՐԱՔՍ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԸ