361 - 440
Մեսրոպ Մաշտոց

• Մեսրոպ Մաշտոց
  • Կենսագրություն
  • Վտանգիմ ի բազմութենէ մեղաց իմոց
  • Ծով կենցաղոյս հանապազ զիս ալեկոծէ
  • Մեղայ Տէր, բազումողորմ Աստուած
  • Մեղք իմ բազում են յոյժ
  • Աստուած բազումողորմ
  • Զանապական ըզհոգեւոր ըզգանձըն
  • Շարականներ

Վտանգիմ ի բազմութենէ մեղաց իմոց,
Աստուած խաղաղութեան, օգնեա ինձ:

Ալեկոծիմ հողմով անօրէնութեան իմոյ,
Թագաւոր խաղաղութեան, ոգնեա ինձ:

Ի խորըս մեղաց ծովու տարաբերեալ ծփիմ,
Նաւապետ բարի, փրկեա զիս:




Ծով կենցաղոյս հանապազ զիս ալեկոծէ.
Մրրկեալ ալիք թշնամին ինձ յարուցանէ.
Նաւապետ բարի, լեր անձին իմոյ ապաւեն:
Ի համբառնալ իմում առ քեզ զաչս իմ` օգնեա ինձ, տէր:
Ի յօրհնութիւն նոր օրհնեսցուք զքեզ, Քրիստոս փրկիչ մեր:
Այցելու մեր և փրկիչ, կեցո զանձինըս մեր:



Մեղայ Տէր, բազումողորմ Աստուած,
Մեղայ, ողորմեա:
Մեղայ Տէր, և անկանիմ առաջի Քո,
Մեղայ, ողորմեա:
Մեղայ Տէր, խոստովանիմ զյանցանս իմ,
Մեղայ, ողորմեա:

Մեկ դիտողություն հայագիտության մեջ ընդունված Մաշտոցի ծննդյան մոտավոր տարե-
թվերի վերաբերյալ.Հայտնի փաստ է, որ Մեսրոպ Մաշտոցի ծննդյան ստույգ ժամանակը պատմագրությունը
մեզ չի ավանդել, սակայն ,այնուամենայնիվ , մի քանի հայագետներ հանգել են այն եզրա-
կացությանը, որ վերջինս ծնվել է մոտ 361 կամ 362 թթ.:Այն դեպքում, երբ պատմական
անձի ծննդյան տարեթիվը հայտնի չէ, զավեշտալի է առաջադրել նման որոշակիացված
տարեթվեր:
Ըստ Կորյունի Սահակ Պարթեւի մահվան տարում` 439 թ., Մաշտոցը ծերունական տա-
րիքում էր: Մաշտոցը մահացել է 440 թվականին, ուստի ետ հաշվարկելով շուրջ 75/85
տարի` մենք հանգում ենք այն եզրակացությանը, որ վերջինս ծնվել է մոտ 350-360 ական
թվականների ընթացքում:Մեկ այլ տեղեկության համաձայն Մաշտոցը ծառայել է հայոց
Խոսրով III թագավորի արքունիքում որպես զինվոր, ապա գրագրի-դպիր :Հայտնի է, որ Խոսրովը թագավորել է 380 ականների երկրորդ կեսին, մոտ 384/85-388/89 թվականնե-
րին:Զինվոր լինելու(ապա եւ գրագրի-դպիր)համար Մաշտոցը պետք է լիներ ոչ պակաս
քան 20 եւ , ըստ երեւույթին, ոչ ավել քան 30/35 տարեկան:Շուրջ 386-ից համապատաս-
խանաբար ետ հաշվարկելով կրկին կանգ ենք առնում 350-360 թվականների վրա:Վերո-
նշյալ 20 ամյա ժամանակահատվածի միջինը` 360 թիվը, պետք է համարել Մեսրոպ
Մաշտոցի ծննդյան տարեթիվը:

Մեղք իմ բազում են յոյժ,
Ծանր են քան զաւազ ծովու,
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:

Բաց, Տէ՛ր, զդուռն ողորմութեան,
Որ ողբալով կարդամ առ քեզ,
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:

Հեղ յիս զգթութիւնդ քո,
Բազմումողորմ եւ մարդասէր.
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:

Աստուած բազումողորմ,
Խնայեա յայարածս քո,
Հայր ամենակալ, եւ ողորմեա՛:

Աստուած բազումողորմ,
Խնայեա յայարածս քո,
Հայր ամենակալ, եւ ողորմեա՛:

Արեգակն արդարութեան,
Ծագեա ի հոգիս մեր
Զլոյս ճշմարտութեան եւ ողորմեա՛:

Տո՛ւր մեզ, տէ՛ր, զխաղաղութիւն
Եւ փրկեա ի նեղչաց մերոց,
Հոգիդ ճշմարտութեան, եւ ողորմեա՛:

Զանապական ըզհոգեւոր ըզգանձըն
Յապականացու կենցաղըս ծախեցի,
Այլ առ քեզ միայն պաղատիմ,
Բարերար փրկի'չ,
Խնայեա' ի մեղուցեալ ծառայս:

Ըզցանգ հոգւոյ իմոյ քակտեցի
Եւ եղէ անբարունակ որթ,
Այլ առ քեզ միայն պաղատիմ,
Բարերար փրկի'չ,
Խնայեա' ի մեղուցեալ ծառայս:

Ոստաքանց եղէ ես որպէս զարմաւենի
Պըտղակորոյս` որպէս ձիթենի,
Այլ առ անյիշաչար եւ անոխակալ փըրկի'չ,
Խնայեա' ի մեղուցեալ ծառայս:

Շարականներ

Ծով կենցաղոյս հանապազ զիս ալեկոծէ.
Մրրկեալ ալիք թշնամին ինձ յարուցանէ.
Նաւապետ բարի, լեր անձին իմոյ ապաւեն:
Ի համբառնալ իմում առ քեզ զաչս իմ` օգնեա ինձ, տէր:
Ի յօրհնութիւն նոր օրհնեսցուք զքեզ, Քրիստոս փրկիչ մեր:
Այցելու մեր և փրկիչ, կեցո զանձինըս մեր:



Մեղայ Տէր, բազումողորմ Աստուած,
Մեղայ, ողորմեա:
Մեղայ Տէր, և անկանիմ առաջի Քո,
Մեղայ, ողորմեա:
Մեղայ Տէր, խոստովանիմ զյանցանս իմ,
Մեղայ, ողորմեա:



Ընդ առաւօտս կանխեցից՝
Յանդիման լինել քեզ,
Թագաւոր իմ և աստուած իմ:

Ընդ առաւօտս լուիցես
Ձայնի իմում, տէր.
Թագաւոր իմ և աստուած իմ:

Ես զքեզ աղաչեմ, տէր,
Նայեա յաղօթս իմ,
Թագաւոր իմ և աստուած իմ:


Մեղք իմ բազում են յոյժ,
Ծանր են քան զաւազ ծովու,
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:

Բաց, Տէ՛ր, զդուռն ողորմութեան,
Որ ողբալով կարդամ առ քեզ,
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:

Հեղ յիս զգթութիւնդ քո,
Բազմումողորմ եւ մարդասէր.
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:


Աստուած բազումողորմ,
Խնայեա յայարածս քո,
Հայր ամենակալ, եւ ողորմեա՛:

Աստուած բազումողորմ,
Խնայեա յայարածս քո,
Հայր ամենակալ, եւ ողորմեա՛:

Արեգակն արդարութեան,
Ծագեա ի հոգիս մեր
Զլոյս ճշմարտութեան եւ ողորմեա՛:

Տո՛ւր մեզ, տէ՛ր, զխաղաղութիւն
Եւ փրկեա ի նեղչաց մերոց,
Հոգիդ ճշմարտութեան, եւ ողորմեա՛:


Ի նեղութեան իմում օգնեա՛ ինձ, տէ՛ր,
Որպէս երբեմն Յովնանու, եւ ողորմեա՛:

Ի յանցանաց իմոց մաքրեա՛ զիս, տէ՛ր,
Որպէս երբեմն զմաքսաւորն, եւ ողորմեա՛:

Ի նենգաւոր շրթանց փրկեա՛ զիս, տէ՛ր,
Եւ յարենէ ապրեցո եւ ողորմեա՛:



Զանապական ըզհոգեւոր ըզգանձըն
Յապականացու կենցաղըս ծախեցի,
Այլ առ քեզ միայն պաղատիմ,
Բարերար փրկի'չ,
Խնայեա' ի մեղուցեալ ծառայս:

Ըզցանգ հոգւոյ իմոյ քակտեցի
Եւ եղէ անբարունակ որթ,
Այլ առ քեզ միայն պաղատիմ,
Բարերար փրկի'չ,
Խնայեա' ի մեղուցեալ ծառայս:

Ոստաքանց եղէ ես որպէս զարմաւենի
Պըտղակորոյս` որպէս ձիթենի,
Այլ առ անյիշաչար եւ անոխակալ փըրկի'չ,
Խնայեա' ի մեղուցեալ ծառայս:

Հայերեն տառերով առաջին նախադասությունը գրեց Մեսրոպ Մաշտոցը՝
"Ճանաչել իմաստություն և զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ"
("Ճանաչել իմաստություն ու խրատ, իմանալ հանճարի խոսքերը"):