Քրքրված սիրտը իմ

Քրքրված սիրտը իմ մի թաղեք դուք այսօր
Գոնե մեկ օր մեկ ժամ թող դոփի անորոշ,
Քարացած իմ կարոտը և հույսը այրվող
Թող մեկ ժամ էլ ծխի մոմի շիթերով:

Շղթայված իմ ձերքերը կրծքիս չծալվեն
Կուրացած իմ աչքերը լույսով լվացվեն
Մերկացած իմ ջիղերը մեկ ժամ էլ լարվեն
Իսկ հետո ինչ արած թող ես չլինեմ:

Թող հողը երկրիս ինձ մեկ ժամ էլ կրի
Ես իմ հոշոտված ու փորված մարմնով
Խոստանում եմ ձեզ որ բեռ չեմ լինի
Մի քիչ էլ ինձ կյանք, մի քիչ համբերի:

Դեր շնչում են մեղմիկ իմ թոքերը ծխած
Բայց բաժան են անում իմ լարերը կորած
Մաս առ մաս, երգ առ երգ, գիծ առ գիծ, տող առ տող
Ամենը մեկից և մեկ հարվածով:

Օ սպասեք գոնե դուք, ծանոթներ հարգարժան
Գոնե ես չտեսնեմ, գոնե ես հեռանամ,
Ոչ սկսվել է արդեն թալանն աներես
Աննկարագրելի աճուրդի հանդես:

Սպասեք հեռանամ հետո բզկտեք
Տարեք յուրացրեք տաղերս ցավոտ,
Եթե իհարկե կարողեք մեկտեղ
Կյանքիս էջերը յուրացնել դրամով:

Երբ որ իմ երկրիս հողը քարքարոտ
Իր մեջ հալեցրեց բյուր երազանքներ
«Ո՞ւր էիր, Աստված» կանչը խլացած
Նորից արթնացավ և արձագանքվեց:

Երկնքում անթիվ աստղեր են լողում
Անկախ նրանից թե ով է երգում
Այս վանքին գամված երգիս ծերունին
Դեռ մինչև հիմա իր խոսքն է ասում:

Նորից «Կտակ»-ի բառերը նայի
Հնչում են չորս կողմ չորցած շուրթերից
Երգը չի ուղղում շրջադարձն կյանքի
Այլ կյանքն է դրդում ցանքը երգերի:

Թող հողը երկրիս ինձ մեկ ժամ էլ կրի
Մերկացած իմ ջիղերը մեկ ժամ էլ լարվեն
Ուզում եմ տեսնել վերջը իմ տաղի
Այս կողոպուտին ներկա գտնվել:

Երկիր անաստված, ինձ մեկ ժամ էլ կրի
Մերկացած իմ ջիղերը մեկ ժամ էլ լարվեն
Խոստանում եմ ձեզ որ բեռ չեմ լինի
Մի քիչ էլ ինձ կյանք, մի քիչ համբերի:

էլ ոչ մի վիշտ

Էլ ոչ մի վիշտ, էլ ոչ մի ողբ,
Ոչ մի կսկիծ կամ էլ մորմոք,
Ոչ մի դատարկ հույս կամ աղոտք,
Կամ բյուրեղյա երազ անհոգ,
Անցան դարեր..
Բավ է դիեր, ու հեքեկանք,
Բավ է մեր ծեր ցավը ողբանք,
Հերիք անխելք մխիթարանք,
Հոգնել եմ ես..
Որքան հետքեր գաղթականի,
Որքան տներ առանց ծխի,
Իբրև վկայք դեռ չմարած
Մեր պարտքերի…
Որքան աղոթք անզեն, իզուր,
Եվ սխրանքներ անհատների,
Պարապ գանգեր առանց մարմին,
Ու անլեզու…
Կար լոկ դիմակ վստահության,
Միայն ստվեր խիզախության
Եվ իբր վերջ ապտակն ուժգին
Մեր պատմության…
Սա է աղոթքը մեր դարի,
Սա է պատգամը մեր ծառի
Այս գորշ վիժվածքը պատմության,
Եւ մեր հողի…
Եվ չի փոխվել աշխարհս իմ
Եվ չեն փոխվել արև, լուսին,
Նայեք այսօր ձեր դեմքերին,
Նայեք այսօր ձեր աչքերին,
Հոգնել եմ ես…
Ինչ էր երեկ, նույնն է այսօր,
Նույն բզգտումն ամենազօր,
Եւ պառակտված, փշրանք դարձած
Մի ժողովուրդ…
Նայեք իրար,նայեք ձեր մեջ,
Ինչ կա հզոր, հաղթող հավերժ,
Եվ ո՞րն է խաչը հավատքի,
Ո՞վ է Հայր մեր:
Արդեն բավ է միմիանց խաբենք,
Քանի դեռ ուշ չէ, կանք դեռ մենք,
Քանի դեռ սուրը ոսոխի,
ճամփին է դեռ…
Էլ ոչ մի վիշտ,էլ ոչ մի ողբ,
Ոչ մի կսկիծ կամ էլ մորմոք,
Ոչ մի դատարկ հույս կամ աղոտք,
Կամ բյուրեղյա երազ անհոգ,
Անցան դարեր…

Ճանապարհ

Բարակ ուղին սողալով,
Ոտի տակին դողալով,
Ճամփի ծայրին բուսել է
Կյանքի ծառը շողալով։

Ի՜նչ լայն սիրտ է, որ ունի
Այս ճանապարհն անհունի․․․
Մարդու, բույսի, գազանի
Եվ թևավոր թռչունի։

ՄԻ ՏԽՐՈՒԹՅՈՒՆ

Մի տխրություն հավերժական,
եւ էլ ուրիշ բան չունեմ,
կորուստներիս ողբուգական,
եւ էլ ուրիշ բան չունեմ.-
թեեւ հոգուս մեջ խնդության
անարձագանք կանչ ունեմ,
ամենքի հետ լուռ եմ սակայն,
եւ էլ ուրիշ բան չունեմ:

Արեգակը կրկին բացվեց
էն մնացածը, ոչինչ…
Սիրտս լույսի մեջ լվացվեց
էն մնացածը, ոչինչ…

Կորուստներով, սարսափներով,
Այս խելագառ աշխարհի
Հոգուս ականջը լվացվեց
էն մնացածը, ոչինչ…

Ախ, թե լիներ՝ իմ երազած
Կյանքով մեկ օր ապրեի,
Խեղճ մարդկության երջանկության
Հանգով մեկ օր ապրեի.-

Հաղորդվեի մի ակնթարթ
Ինձ արարող Ոգու հետ,
Ծնված օրս գլխիս լույսի
Թագով մեկ օր ապրեի:

Ես ձեզ ասում եմ

Ես ձեզ ասում եմ՝ կըգա Ոգու սով,
Եվ դուք կըքաղցեք ճոխ սեղանի մոտ.
Կընկնեք մուրալու հափրած որկորով՝
Հըրեղեն խոսքի, վեհ խոսքի կարոտ։

Լրբենի ծաղրով արհամարհեցիք
Ոգու վառ զեղմունք -- միտք ու երազանք,
Նյութի տաճարում արբած պարեցիք՝
Մոռացած անմահ, անհունի տենչանք։

Դուք, որ հեգնեցիք ուժն ստեղծագործ՝
Ձեր նյութի հանդեպ կըգա ոգու սով.
Եվ մուրացկի պես փշրանքի համար
Ծարավ ու նոթի կանցնեք ծովե ծով…

ԱՐԻ ԻՄ ՍՈԽԱԿ

Արի՛, իմ սոխակ, թո՛ղ պարտեզ մերին,
Տաղերով քուն բեր տղիս աչերին.
Բայց նա լալիս է, դուն սոխակ, մի՛ գա,
Իմ որդին չուզե տիրացու դառնալ։

Եկ, աբեղաձագ, թո՛ղ արտ ու արոտ,
Օրորե տղիս, քնի է կարոտ.
Բայց նա լալիս է, տարտրակիկ, մի գա,
Իմ որդին չուզե աբեղա դառնալ։

Թո՛ղ դու տարտրակիկ, քո ձագն ու բունը
Վույվույով տղիս բեր անուշ քունը.
Բայց նա լալիս է, տարտրակիկ, մի գա,
Իմ որդին չուզե սգավոր դառնալ։

Թո՛ղ որսդ, արի՛, քաջասիրտ բազե,
Քու երգը գուցե իմ որդին լսե…
Բազեն որ եկավ՛ որդիս լոեցավ,
Ռազմի երգերի ձայնով քնեցավ։

ԿԻԼԻԿԻԱ

Երբոր բացվին դռներն հուսո,
Եվ մեր երկրեն փախ տա ձմեր,
Չքնաղ երկիրն մեր Արմենիո,-
Երբ փայլե յուր քաղցրիկ օրեր.
Երբոր ծիծառն իր բույն դառնա,
Երբոր ծառերն հագնին տերև՝
Ցանկամ տեսնել զիմ Կիլիկիա,
Աշխարհ՝ որ ինձ ետուր արև:

Տեսի դաշտերըն Սուրիո,
Լյառն Լիբանոն և յուր մայրեր.
Տեսի զերկիրըն Իտալիո,
Վենետիկ և յուր գոնդոլներ.
Կղզի, նման չիք մեր Կիպրիա,
Եվ ո՛չ մեկ վայրն է արդարև
Գեղեցիկ քան զիմ Կիլիկիա,
Աշխարհ՝ որ ինձ ետուր արև:

Հասակ մը կա մեր կենաց մեջ,
ՈՒր ամենայն իղձ կավարտի.
Հասակ մը, ուր հոգին ի տենչ՝
Հիշատակաց յուր կարոտի.
Հորժամ քնարս իմ ցրտանա,
Սիրույն տալով վերջին բարև՝
Երթամ ննջեմ իմ Կիլիկիա,
Աշխարհ՝ որ ինձ ետուր արև:

ԹՌԻՉՔ

Կապել են ամուր փալասով քո աչքերը,
ձեռքիդ էլ կախել կշեռքը ժանգոտ,
ոնց որ գողացել են քո կշռաքարերը
արդարություն ես դու կույր ու վախկոտ,
դու ես արձան որ դատում ես իմ բախտը,
դու ես իմ սիրտը հանձնում գայլերին,
լիզում հաստափոր և փոշոտ հատորները
ուր շարադրած են բոլոր իմ մեղքերը
և տրամաչափը դահճին հանձնվող փամփուշտի:

Ես հեգնեցի հին ու նոր կուռքերին իմ,
դու ինձ չես տեսնի գլխակոր ծնկաչոք,
կյանքս արդեն ինձ ցմահ բանտարկել է,
չես վախեցնի ծայրագույն հոդվածով,
դու ես արձան որ դատում ես իմ բախտը,
դու ես իմ սիրտը հանձնում գայլերին,
լիզում հաստափոր և փոշոտ հատորները
ուր շարադրած են բոլոր իմ մեղքերը
և տրամաչափը դահճին հանձնվող փամփուշտի:

Կիսատ թռիչքը երազիս
և լուռ տրոփը լույսերի
այն ինչ այսօր չհասկացա,
այն ինչ աստղի ես չհասա
և ինչ հեքիաթ որ չապրեցի,
բնավ արանց տագնապների
հաջորդ կյանքին ես հանձնեցի:

Թևերս սպիտակ իմ մարմնին կարեցի,
մոտեցա ես եզրին քո բերդի պարսպի,
և լուռ ժպիտով երկնքին նայեցի,
գոռում են կանգնիր կջարդվես մի թռչիր … Ցատկեցի:

Որովհետեվ ՍԻՐԵԼ ԵՄ

Երբ որ մաղում եմ մեկ առ մեկ բոլոր անցած իմ տարիները,
Թափվում են ցած, ավազի պես, օրերի շարքը անտարբեր
Եվ վերանում են մոռացված կյանքը կերտող դատարկ բաները,
Ցանցի վրա միայն մնաց տեսիլքը քո բյուրեղացած:

Դա էլ կանցնի գուցե մի օր և կփակվեն ցավոտ վերքերը,
Եվ կփրկվեն տունկերը մեր համատարած այս ցամաքից,
Եվ նվիրված պատրանքներից, նա էր միակ օրհնված արժեքը,
Որ կպահեմ մինչ ճամփիս վերջ, որովհետև սիրել եմ ես:

Ես ձանձրացա իմ երգերից, կորցրեց կիթառս իր իմաստը,
Չնվաղեց երբեք հոգիս, չկարգվեցի ես ծաղրածու,
Ծուռ ու շիտակ կյանքիս ճամփին, չճարպոտեց երբեք իմ սիրտը,
Եվ կատարվեց կյանքս կարծես, որովհետև սիրել եմ ես:

Մոլորվեցին ձայները մեր և խզվեցին ձայնալարերը,
Եվ կորցվեցին աղմուկներում վերջին ճիչերը խլացած,
Մեկ մեկ միայն, անսպասելի քեզ կգտնեն կորցված երգերը,
Միայն մի փոքր ավելի բյուրեղացած և ապրված:

Թեկուզ ոռնաս տանջող ցավից, թեկուզ ծալվի սովից մարմինտ,
Չեն վաճառվի աճուրդներում քեզ արժեքները ժառանգված,
Եվ խոզերի առջև, ստիպված, դու չես սփռի մարգարիտները,
Եվ կյանքը չի դառնա տհաս, իմ բարեկամ քանի դու կաս: