Լեռնային Կիլիկիայի խոշորագույն բնակավայրերից մեկն էր հայաշատ Հաճըն քաղաքը: Հաճըն քաղաքը գտնվում Էր Կիլիկիայի հյուսիսում:Այն ընկած է Տավրոս լեռների գրկում` Քերմես եռանկյունաձև լեռան լանջին:Հաճընը Լեռնային Կիլիկիայի հայաբնակ և ծաղկուն կարևորագույն քաղաքաներից մեկն էր: Հաճընը հանդիսանում է Ադանա նահանգի Մարաշ գավառի քաղաքներից մեկը:

Հաճընը հնագույն բնակավայր է: Հաճընում հայերը բնակվել են վաղ ժամանակներից: Հաճընցիներն այստեղ դարերով ապրել են խաղաղ ու ստեղծագործ կյանքով: 11-րդ դարում նրանք հիմնադրել են շրջանի գլխավոր հոգեւոր կենտրոնը` Սբ. Հակոբ վանքը, որը ուխտա­վայր էր, և այստեղից Էր գալիս քաղաքի կրոնական հեղինակությունը: Այս հրաշակերտ վկայականը,որ ամփոփում է իր մեջ հայ ազգի քրիստոնեական կենաց բազմադարյան հիշատակարանները, և որ երկար ժամանակ հարգվել Է այդ ժողովրդի կողմից թե՛ իբր դիցական պաշտպանած վեհավայր և թե՛ ինչպես քրիստոնեական կրոնի սրբարան,գտնվում էր քաղաքի հյուսիսային հատվածում .այն ...

[Продолжается]

Զարմանու՜մ ես՝
Չե'մ գանգատվում,
Չե'մ բողոքում, -
Ումի՞ց և ու՞մ:

Գիտե՞ս,
Ես այնքան էլ միամիտ չեմ,(կարծածիդ պես),
Նկատու՜մ եմ ու լռում եմ, այնուհանդերձ:

Ինչու՞,- ասե'մ.
Ասողին լսող է պետք:
Լսողին էլ՝ խելք:

Եվ,
Հետո էլ...
Հասկացել եմ.

Քչի միջի շատը՝ քի՜չ է,
Շատի միջի քիչն է շա՜տը...
Պիտի ԼԻՆԻ, որ ԵՐևԱ Մարդ-Անհատը:

Չե՞ս հասկանում...
Էհ, ի՜նչ ասեմ...
Ինչպե՞ս խոսեմ...


Այս աշխարհը խնոցի չէ,
Մարդն էլ՝ միջի թան-մածունը:-
Հարես, հարես, դես-դեն գցես,
Ու վերջում էլ՝ սերուցք սպասես:

Որպես կանոն,
Այդ հարումից
Արթնանում է մարդ-գազանը,
Որ... ննջում էր:

Էլ ո՞նց ասեմ,-
Եզովպոս չե'մ:

Ռ.Խաստյան

Գիտեմ,
Կրկին անգամ տողերն իմ այս
Պիտի մնան անպատասխան:

Գիտեմ, այո,
Հնարավո'ր է, և...
Ո'չ մի գրածս չկարդաս:

Թեև... չեմ էլ ուզում, բնավ,
Խաղաղությունը քո
Լինեմ խախտած...

Ապրիր, անգի՜ն:
Հանգի՜ստ ապրի'ր:

Միայն հիշիր.
Ինչ-որ տեղ,

Անձրևների ներքո անդուր,
Ջրհեղեղին ճակատագրի,
Հանց խաղալիք,

Ճրագի պես
Կայծկլտում է...
Արդեն մարող
Անունը քո...

ԼՌԵՄ...

Հարկա՜վ,
Հարկա'վ, ձոն կուզեյի գրել ես էլ:

Երգել ապրուստը գովական՝ հայրենիքում,
Բարքն ու վարքը գովերգել իմ եղբայրների
ՈՒ քույրերի,
Փառաբանել կուզենայի... թագավորի՜ս,
Ու լուսավոր միտքը նրա՝ նման հրի...-

Սակայն,
Կպապանձվի լեզուս՝ նման ստից:

Ու... չե'մ երգում,- ողբում եմ ես,
Ժողովուրդ, քե'զ:

Ու նաև, քեզ՝
Բախտի բերմամբ նրա գլխին բազմած՝ թագավորի՜դ...

Եվ,
Ի՞նչ է սա:
Ճակատագի՞ր, անմտությու՞ն, վախկոտությու՞ն, փոքրոգությու՞ն...

Երջանկության հանգրվանին հասնելու համար
Անհրաժեշտ է... քանի՞ գարուն...
Թագավոր իմ, (ապրա'ծ կենաս),- քե'զ եմ հարցնում...

Նույնիսկ աչքը մորե կույրի,- կնկատի՝
Այստեղ մի բանը՝ այնպես չի:

Հա, խորն եղած տեղն է ընտրում՝ ձուկը, ջրի:
Հա, ասում են, արժանի է ժողովուրդ էլ՝ ԻՐ ընտրյալին...

Էլ... չխոսենք ընտրյալներից...
Կա՝ ինչ որ կա:
Հիմա՝ դու ես. մի բան... չանե՞ս....

Էլ ի՞նչ ապրել,
Խոշտանգվել է երբեմնի կենսառատ ոգին ժողովրդիս,
Ո'չ թե ապրել,
Չի մնացել նրա ներսում ՇՆՉԵԼՈՒ հույս.
Չի ուզում նա ձեռքիդ ներքո հայրենական օդը շնչել,-
Էլ Ի՞ՆՉ ասեմ... ...

[Продолжается]