ԴՈՒ ՄԻ ՆԱՅԻՐ

Դու մի´ նայիր,
Որ ես այսպես խե՜ղճ եմ թվում
Եվ մոլորվա՜ծ,
Եվ վշտահա՜ր,
Կախա´րդ եմ ես,
Համելնի հին ավանդության
Հրաշագործ սրնգահար...

Ո՜ւր ուզում ես հիմա ինձ տար,
Օտար երկի´ր, քաղա՜ք օտար՝
Նյու-Եորք լինի,
Բէյրո՜ւթ,
Փարի´զ.
Եւ...ո՜ւմ ուզում ես՝ հմայեմ,
Ո՜ւր ուզենամ՝ ինձ հետ տանեմ,
Կախարդանքով երգ ու բառիս:

Կուզե՞ս կանգնած Բրոդվէյում
Կամ Փարիզի, մեծ Բուլվարում
«Կռո՜ւնկ» ասեմ
Եւ կամ մի պարզ «Նուբա´ր-Նուբա´ր» ,

Եվ այս Մարին, Մարիամ դառնա,
Այս Պիեռը՝ Պողո´ս-Պետրո´ս,
Եվ այս Ժակը՝ Հակոբ աղբա՜ր...

Կուզե՞ս երգեմ «Քելե-քելե» ,
«Ով քնած է--- ասեմ--- ելե´ք,
Ով արթուն է՝ ելնի՝ տեղից...»
Եվ ինչքան հա´յ կա տարագիր,
Գերված ձայնով պատարագիս,
Հայաստա՜ն գան իմ ետևից...

Եվ եթէ ես,
Կախա՜րդս վես,
Մեկ-մեկ այսպես խե՜ղճ եմ թվում,
Այսպես վշտո՜տ, այսպես երե՜ր,

Նրա´ համար,
Համելնի հին սրնգահա´ր,
Որ մանուկներն էին հնում
Քո ետևից գերված գնում,
Իմ ետևից՝ միայն ծերե՜ր
Միայն ծերե՜ր...

Ժամացույցի առջև

Դու մե~ծ ես, այո’,
Եվ ես` փո~քր, այո’.
Բայց դու նման ես այն մեծ սլաքի’ն,
Որն իմ` ժամերը նշող սլաքի,
Ամեն մի քայլին հասնելու համար,
Վեց տասնյակ քա~յլ է ստիպված անում.

Նոր բան չե~մ ասում,
Ոչ էլ` քեզանից ինձ գերադասում,
Կամ ձգտում հատուկ դիրքի ու փառքի._
Մենք ծառայում ենք նու’յն ժամանակին
Եվ ցույց ենք տալիս ժամանա’կը նույն.
Ես` դարի ժա’մը`
Դու… րոպե~ն դարի.
Իսկ մնացածը` ինչպես ուզու~մ ես._
Մեծը դու~ կոչվիր,
Դու~ փառք վաստակիր,
Միայն, լսու՞մ ես,
Գեթ հանուն դարի’,
Հանուն քո երդված մեծ գաղափարի’,
Ինձ… մի’ խանգարի:

Լռությունը ոսկի է

Որ ,
Այդ վաղուցվա~ հայտնություն է.
Թեև ես միշտ զարմացե~լ եմ,
Թեև հաճախ զայրացե~լ եմ,
Սակայն հիմա հավատու’մ եմ,
Որովհետև… հասկացե~լ եմ:

Լռությունը ա’յն ոսկին է,
Այն հանցանքի ծա~նր գինը,
Որ խոհող մարդն ստանում էր,
Երբ տեսնելով սպանումը,
Երբ տեսնելով կեղծն ու սուտը,
Քծնությունը, դավն ու մութը,
Հուզվու’մ, խոսու’մ, կամ գրու?մ էր._
Ո’չ,
Տեսնու’մ էր, բայց լռու~մ էր…
Ամուր սերտած` ո’չ կռվելու,
Այլ տեսնելու’ և լռելու’
Ճորտի~ն վայել հայտնությունը,
Թե…:

***
Քո աչքե՞րը._
Նրանց միջով,
Ուրախության զվարթ ճիչով,
Աշխա~րհ տեսան իմ աչքերը:

Քո ձեռքե՞րը._
Քո հպումից,
Ինչ կորա~ծ էր` գտա նորից,
Ճարտարացա~ն իմ ձեռքերը:

Քո խենթ սի՞րտը._
Նրա զարկով
Սիրտըս մաքրե~ց մի հրաշքով,
Ինչ դաժա’ն էր ու ինչ բի’րտ էր…

Օրհներգու~մ եմ քո աչքե’րը,
Օրհներգու~մ եմ քո ձեռքե’րը
Եվ քո սի’րտը:

***
…Ես ա’յն եմ սիրում,
Երբ ձմեռ- ամառ… գարո~ւմ է թվում,
Անծանոթ մի վայր քեզ… տո~ւն է թվում.
Ոչ միայն նայում, այլ… տեսնո’ւմ ես դու,
Ոչ թե ունկնդրում, այլ… լսո’ւմ ես դու,
Երբ սլանո~ւմ ես
Եվ ոչ թե` քայլո’ւմ,
Երբ և այրվո’ւմ ես, և ի’նքըդ այրում…

Ա’յն, երբ աչքերը աչե~ր են դառնում,
Խոսքերը սիրո կանչե’ր են դառնում,
Սիրե’րգ է դառնում ամեն մի հնչյուն,
Եվ արտաշնչո~ւմն անգամ` Ներշնչում…

Սիրում եմ սիրո այն հրա~շքը սուրբ,
Երբ որ ձեռքերը դառնում են թևեր,
Երբ թվում է, թե շարժումից մի նուրբ,
Կարող ես մինչև աստղե~րը թևել.
Երբ կոշտ մատները թավի~շ են դառնում,
Արյունը գարնան ավի~շ է դառնում
Եվ ժամերն անգամ, հաշիվը խառնո~ւմ,
Մոռանո~ւմ են , թե… ինչքան են տևել…

…Զգացե՞լ եք դուք պահն այդ երբևէ..

****

Քո ինչի~ն էր պետք այս հաղթանակը.
Ինչու? շարժեցիր հույզիդ բանա'կը,_
Հեծելազո'րը հաճո խոսքերի,
Հետախույզ գո’ւնդը հարց ու փորձերի,
Գորշ հետևա'կը քո համառության,
Ծխածածկո~ւյթը մերժման տխրության,
Խանդի դիրքերի ոլո’ր- մոլո~րը…_
Ասա', ինչի~դ էր պետք այդ բոլորը,
Երբ դու անառիկ այս սիրտը գերել`
Սակայն չե~ս սիրում և չե~ս էլ սիրել,
Երբ անձնատո~ւր է նա վաղուց եղել,
Իսկ դու… ձանձրույթից արդեն սրտնեղե’լ,
Ե~տ ես քաշում քո հաղթած բանակը…
Քո ինչի~ն էր պետք այս հաղթանակը:


****
Եկ այս գիշեր խնջու~յք անենք,_
Սեղա'ն փռիր,
Իմ մանկամա~րդ, իմ որոգա~յթ,
Իմ… խղճի խա~յթ,
Եվ սեղանի վրա դնենք`
Դալար ճյո'ւղը քո քնքշանքի,
Հասուն պտո'ւղն իմ տանջանքի,
Քո հավատի շքե~ղ սինին,
Իմ փորձության տտի'պ գինին,
Դեռ թարմ մաճա~ռը քո կրքի,
Իմ տենչանքի նո'ւռն արնաներկ…
Ու քե~ֆ անենք…

Իսպանուհու պարը

Իսպանացին -
Նա չի պարում,-
Նա սիրում է ,
Հմայում է ու տիրում է.

Իսպանուհին,-
Նա չի պարում,-
Նա սիրվում է,
Հմայվում է ու տիրում է…

Իսպանացին,
Նա չի պարում.-
Նա, նախ ոտքով,
Ռիթմն է խփում
Կրքի,
Սիրո,
Մենամարտի.

Իսպանուհու
Ձիթապտուղ - սև աչքերի հետ է խոսում,
Կրծքի զարդի,
Հյուսքի վարդի.
Եվ պատասխան է ստանում-
Աչքի փայլով,
Հոնքի նետով,
Կաստետի պես սրտին խփող
Կաստանյետով…

Եվ խոսում է նա կրքի հետ,
Կնոջ շրթի ու կրծքի հետ,
Նրա կոնքի ջիգ քնարի,
Նրա ծոցի և գրկի հետ…

Եվ սերը` մահ,
Եվ մահը` սեր,
Որի միակ վերջնահանգը
Դաշույնն է սև…

Եվ չգիտես,-
Ով է դահիճն և ով զոհը,
Ով է ցուլը,
Ով նրանցից ցլամարտիկ մատադորը,
Եվ, ով - ում է ուզում սիրել,
Եվ, ով ում է ուղում տիրել,
Ով - ում սիրտը` դաշույն խրել,-

Երբ երկուսն էլ-
Եվ մեղք են, և մեղավոր են.
Երբ կիրքը դեռ
Այրող հուր է,
Խոցող սուր է.
Եվ չի իջել
Մահվան դաժան վարագույրը …

***
Այս էլ քանի~ անգամ ասեմ,
Որ քո սիրո ճախրին վսեմ
Կապույտ երկի~նք է հարկավոր.

Որ քո սիրտը երախտավոր
Զու~ր ես տալիս… ապերախտին.

Որ քո բախտին
Հարկավոր է ուրի~շ ճամփա.

Որ ես ամպած
Լոկ արցո~ւնք եմ աչքիդ բերում.

Որ քո գրկում,
Բայց գերվում եմ ես ուրիշո~վ.

Որ հին հուշով,
Ես ուրիշի տո~ւն եմ գնում.

Բո~ւյն եմ դնում,
Ինչպես ծաղկած վարդենուն… բո՛ւն.

Որ դու անքուն,
Զո~ւր ես անվերջ ինձ երազում.

Որ դու սարերն ի վեր վազո՛ւմ,
Իսկ ես` սարից ցա~ծ եմ գնում…

Էլի՞ ասեմ,
Սակայն մեկ չէ՞_ասե~մ- չասե~մ,_

Երբ ինչքան շա՛տ եմ քեզ տանջում,
Դու այնքան շա~տ ես ինձ կանչում.

Ինչքան սրտիդ ցա~վ եմ բերում,
Դու այնքան… լա~վ ես համբուրում.

Ինչքան ասո՛ւմ,_
Այնքան շա~տ ես ինձ երազում

Ու համբույրով
Կիսա~տ թողնում իմ խոսքն էլի…

Ինչքա~ն ասեմ քեզ… սիրելի՛ս…

****
Կյանքում հաճա~խ է այդպես պատահում._
Ինչքա~ն կանայք կան այս լայն աշխարհում,
Որ քո կողքի~ն են,
ձեր նու՛յն քաղաքում.
Հաճախ նու՛յն մայթում
Կամ նու՛յն տան բակում,
Բայց…
Այնքա~ն գիտես դու նրանց մասին,
Ինչքան որ Սի՛սը … Մասիսի՛ մասին…


Այո՛, հաճա~խ է այդպես պատահում._
Բայց մի գիշեր է լինում աշխարհում,
Որ, երբ նայում ես մեկի աչքերին,
Սիրո կարոտից ճաքաց շուրթեին,
Բռնում ես մեկի ձեռքը տագնապով.
Շոյու~մ այդ ձեռքը մատներիդ տապով,
Մի վայրկյանի մեջ,
կամ ակընթարթում,
Նրա ողջ կյա~նքն ես գրքի պես կարդում…

Եվ հեռու~- հեռու~ մի գյուղ, կամ քաղաք,
Լեռնային գետի մի խե~նթ աղաղակ,
Մի տուն` մոլորվա~ծ օտար քաղաքում,
Մի ծառ` խոնարհված անծանոթ մայթում.
Այնպե~ս են հանկարծ հարազատ դառնում,
Որ… զարմանու~մ ես
ու չե~ս հասկանում,
Թե մինչև այսօր
Դու առանց դրա
Ինչպե~ս ես ապրել այս փուչ աշխարհում…
…Ափսո՛ս, որ… քի~չ է այդպես պատահում:


Մի պարսկուհու

Պարսկական գողտրի~կ մանրանկար,
Ինչու? այսօր իմ մի’տն ընկար…
…Այդ նկարի մեջ, Գյուլիստանո’ւմ,
Շահն իր հարճի հետ քե~ֆ է անում.
Շահը, վստահ իր փառքին, զենքին,
Չի~ էլ նայում իր հարճի դենքին.
Նա նայում է իր ապարանքին,
Իր գահին, թագին ու բանակին…
Իսկ հարճը, ճերմակ վիզը ծռած,
Նայում է այգու մութ անկյունին,
Որտեղից նրան ջահել ծառան
Նայո~ւմ է սիրով իր արքունի…
Իր սիրով մեղսո~տ,
Գաղտնի~,
Անզ~որ,
Բայց հզոր` գահից ու եդեմից,
Որի դեմ բա~ց է գիշեր ու զօր
Գաղտնի դռնա’կը ճոխ հարեմի…
…Պարսկական գողտրի~կ մանրանկար,
Ինչո?ւ դու այսօր իմ մի’տն ընկար…
…Ազա’ր, մի’ նայի այդպես անահ,
Շահը խելո~ք է, կհասկանա’…

***
Չգիտե՛մ, սա խա՞նդ է իսկական,
Թ՞ե փորձում,
Կամ… կատա՞կ ես անում._
Չժպտա~լ այս չքնաղ աղջկա՞ն
Ու չերգե՞լ…
Դու ա՞յդ ես ցանկանում.
Իսկ գիտե՞ս, թե ու՞մ ես դու սիրում
Եվ ու՞մ ես անվանում լոկ.. քոնը,_
Նա երգի ակու~նքն է աշխարհում`
Ինչպես ծո՛վն,
ա՛րևն
ու կոկո՛նը…
Այն ո՞վ է Լուսաստղով հմայվում
Եվ նրան արգելու~մ… երգ ձոնել.
Աղբյուրի ակունքից ջու՛ր խմում
Եվ գրում` .
Ասում թե`
,
Նրանց պես`
նա վե~ր է բոլորից,
Մի սիրո համար նա… ավե՛լ է…
Թե իրավ նրա՛ն ես դու սիրում,
Սիրի~ր,
Բայց մի՛ կիտիր նոթերըդ,_
Ես երգի իմ բաժի~նն եմ խլում`
Քոնը քե՛զ կմնա, Օթե՛լլո:

Էլ քեզ չսիրել՞...
Կա՞ արդպես հնար._
Հանել քո սերը իմ սրտի խորքից,_
Նու՛յնն է`
Թե մի օր լի՛ճը Սևանա,
Հանե~ն Գեղամա լեռների գրկից,
Հանե~ն ու տանեն`
լեռները թողած
Առանց հմայքի՛ ու կախարդանքի՛…
Էլ որտե՞ղ տենչիս մակույկը լողա,
Կարկաչի Զանգու՛ն իմ ներշնչանքի…

Էլ քեզ չսիրե՞լ…
Խենթացա՞ր, անգին: