Շերեփը


Մեծագլուխ մի շերեփ

Սիրահարվել էր ճաշին,

Ու ձգտում էր ամեն կերպ

Ճաշը անել մի բաժին:



Բայց նա շերեփ, գանգը փոս,

Բաժանելու համար էր,

Ու պիտի լուռ ու անխոս,

Ընդհամենը բաժաներ:

Որսկանը

իմ կատվին


Կատուն որսի է հելել

Ու իմ երշիկն է որսում,

Հատուկ բան է մտածել,

Որ ես լավ չեմ հասկանում:

Ըստիս այդ կատուն յոգ է,

Նա ամեն տեղ պարկում է,

Քար ,փուշ, մեխ, կամ ինչ լինի,

Մենակ մսի հոտ լինի:

Թե պետք լինի էտ կատում

Մի տարի կթաքնվի՛,

Ստամոքսում ցանկություն,

Որ իմ երշիկը տանի:

Էտ վտանգավոր կատուն,

Համառ է ու խորամանկ,

Արի ասա անասուն,

Ու կարդա մի գրի տակ:

Չէ՛, էտ պոչավոր դևը,

Ինձնից որ խորամանկ է,

Մի տես պարկելու ձև՛ը,

Չինական ակրոբա՛տ է:

Թէ պետք լինի կխոսի,

Կասի Ա՛կսել երշիկ տուր,

Բայց նա գող է, չի ուզի,

Թեկուզ հազար թուք ու մուր:

Թէ չհաջողվի որսը,

Ուրիշ բան կմտածի,

Եղավ գիշերվա չորսը,

Դեռ ինչկան պիտի պարկի:

Ու թէ ես չխափնվեմ,

Որ երշիկս չտանի,

Կասկածում եմ ու գիտեմ,

Վերջը ինձ կհամոզի:

Հավերժ Հայաստան

Վայրագ ազգերի քյալան ձիերի՛
Սմբակների տակ տրորված իմ հող,
Դու բոցկլտացող բի՛բն ես արևի,
Լուսափայլության շողեր հորինող:

Անըմբռնելի ներող ու բարի,
Իմ աստվածային երկիր վանքերի,
Լռության լեզուն քո խաչքարների
Այբենությունն է իմ մրմունջների:

Ժայռերի կրցքին արմատներ խրող,
Արևից դեղին անթառամ ծաղիկ,
Սրաթև Փյունիք հողմեր նվաճող,
Երկի՛ր Նաիրի, հույսերիս գալիք:

Շեկ արևելքի մինուճար փիրուզ,
Երկինքը ցայող հույսերի հավույզ,
Բոլոր ջրերից ուրիշ իմ Սևան,
Հույսերի օվկյան, Սայաթ Նովական:

Ու ծիրանագույն բուրաստանների
Բակունցյան թռիչք գերագույն մտքի,
Ճյուղերդ միշտ վե՛ր, սլացիկ բարդի՛,
Ինքնամփոփ՛, հպա՛րտ, անգուշակելի՜:

Մատյան նաիրյան, հայոց պատմություն,
Մաքառումների հիշատակարան,
Մրրկահավքի երգ, վերածնություն,
ԵՎ խռովահույզ, և անդենական:

Ոգու կորով իմ առյուծ արծվաթև,
Ոսոխի անհագ կոկորդին չոքած,
Իմ փետուրը քո թևից եմ պոկել,
Քո ճիրաններով իմ սի՛րտն է զինված:

Խա՛յթն եմ արևի շեկ Ավարայրի,
Որտեղ պարսկական փղերն են չոքել,
Հրավիրում եմ ձեզ մենամարտի,
Հրեշ թայլատներ ու՞ր էք թաքնվել:

Մենք ստեղծել ենք, դուք հափշտակել,
Հայտնագործել ենք, իսկ դուք գողացել,
ԵՎ ո՛չ մի անգամ ասպետ չե՛ք եղել,
ԵՎ սողացե՛լ եք, և ողորմաց՛ել:

Անկումիտ, դաժան ու ոճրախնդիր,
Մարդու նմանվող թշվառականներ,
Ձեր գոյությունը արդեն մի ոճիր,
Զարմանալի է, ու՞ր էք աստվածնե՜ր:

Ես լերկ ձեռքերով ինչպես վայրենի
Հադեսի կուրցքը կպատառոտեմ,
Եթե նա նորից գլուխ բարձրացնի
Իմ բազմաչարչար ժողովրդի դեմ:

Ու երբ մուրճերը ժամանակների
Մատներն այս գրող դարձնեն փոշի,
Կկազմեմ մի գունդ ուրվականների
Մինչև Նաիրին չազատագրվի:

Հազարամյակներ ես կվոլորեմ ,
Ես ամեն գարուն կգամ Կիլիկիա,
Ու ձնծաղիկներ քեզ կնվիրեմ,
Հոգիս հողիդ մեջ թող արմատնե՜ր տա:

Հողի՛դ մեջ մնա քեզ ջերմացնելու,
Ինչպես կայծկլտուն օջախն հայկական,
Անքակտելի՛ է ջիղն արիացու,
Իմ հավերժահարս, հավերժ, Հայաստան:

Հիշատակը միշտ հաղթում է


Մի կյանք է անցել, իննսուն տարի,
Իմ հիշողություն, չա՞ր էս թե՞ բարի,
Ի՞նչ պատասխանեմ, երբ արյունն հայի
Հրեշի պնչից կաթում է արդի:

Հանցանքն ապրել է իննսում տարի,
իչի՞ մասին է օրենքն աշխարհի,
Երևի սառած, անքույթ աչքերի
Հառաչանք է, որ չարը վերջ չունի:

Մի՞ թե հիմա այլ ժամանակներ են,
Սատանեքն իրենց գործը թողե՞լ են,
Պոչերը կտրին, դարձան դեմոկրա՞տ...
Պետք է արգելել վաճառել մկրատ:

Ու խաբեության ոսկե դիմակը
Ստում, քողարկում է հանցանքը,
Դեղին հրճվանքը թշերի վրա,
Քրքջում է. -Հա -հա, հի- հի, հա- հա:

Քրքջում է խեղկատակ,
Որովհետև դեռ տևում է,
Բայց գիտի՛, արևի տակ,
Հիշատակը միշտ հաղթում է:

Մարտ Հայերեն


Խփե՛ք թմբուկ լե՛ռը զնգա,

Թո՛ղ մեկիս դեմ հազա՛րը գա.

Ամպից իջած անվախ բազեն

Մարտնչում է մի՛շտ Հայերեն:



Քա՛ջ Վարդանանց սուրը փայլուն

Ավանդել է ազատություն,

Հայոց հողին լու՛յս եղիցի,

Առա՛ջ, առա՛ջ քա՛ջ լեռնեցի:



Խփե՛ք թմբուկ լե՛ռը զնգա,

Թո՛ղ մեկիս դեմ հազա՛րը գա

Ամպից իջած անվախ բազեն

Մարտնչում է մի՛շտ Հայերեն:



Սիրտս վահան սուրբ Մաշտոցին,

Զիմաստության առաքելին,

Սուրս հու՛ր է կայծակների,

Առա՛ջ, առա՛ջ քա՛ջ լեռնեցի:



Խփե՛ք թմբուկ լե՛ռը զնգա,

Թո՛ղ մեկիս դեմ հազա՛րը գա

Ամպից իջած անվախ բազեն

Մարտնչում է մի՛շտ Հայերեն:



ԵԹԵ ԿՌՎԻ ԴԱՇՏ ՉԵՍ ԳՆՈՒՄ, ԿՌՎԻ ԴԱՇՏԻՑ ԵՆ ԳԱԼԻՍ ՔՈ ՄՈՏ

Շագանակները

Շագանակները ասֆալտի վրա
Փռվել են ինչպես կոտրված սրտեր,
Նրանց համար էլ ուրիշ սեր չկա,
Այնքան նմա՜ն են:

Նրանցից մեկը մեջտեղից կիսված,
Անցորդը ճխլեց ու անցավ գնաց,
Մի տերև ծառից կամաց շշնջաց.
-Երևի իմն է

Տերևներն են շշնջում
Իմ սիրո մասին,
Շագանակներն են ընկնում
Սրտի պես գետին:

Թերևս այդպես պիտի լինի,
Աշուն է արդեն,
Ոչինչ հավերժ չէ:
*
Տերևներն են շշնջում
Իմ սիրո մասին:

Հույս ու երազ

Աչքերիս հույս եմ կապել,
Երազ կապել աչքերիս,
Գետի ալիք եմ դարձել
Գարնան ձյուներն հալվելիս:

Ժամանակը ինձ հետևում,
Տխուր շունչը ծոծրակիս,
Անհայտություն է տանում
Ալիքները հույզերիս:

Երկինքնե՜ր ժամանակի,
Վաղ թէ ուշ կգամ ձեր մոտ
Կգամ որպես գոլորշի,
Իսկ ծաշիկներն ինձ կարոտ:

Հոգիս հույսի արձագանք,
Վար կռացած ամպի պես,
Իմ շուրթերը կմնան տաք,
Սիրահար անձրև որպես:

Որ ամպից թափվեն հույսեր,
Որ գոյություն ունի սեր,
Որ հորինեն երազներ,
Երգեր, երգեր, երգեր:

Աչքերիս հույս եմ կապել,
Երազ կապել աչքերիս,
Գետի ալիք եմ դարձել
Գարնան ձյուներն հալվելիս:

Ու շտապում են ալիքները չարաճճի...

Մենակություն

Ես ամենուր քե՛զ փնտրեցի,
Պատահաբար մտա մարագ,
Մարագ, որ ո՛չմեկինը չի՛,
Թաքուն դրա՛խթ երկնքիս տակ:

Ճռում է դուռը կիսաբաց,
Լույսի շողեր է հորինում,
Ու ես կոճղի վրա նստած
Սիրո մասին մի՝տք եմ անում.

Ե՞րբ է սերը գոյատևում,
Քիչ-քիչ հատնելուց, այնպես չէ՞,
Ուրիշ ի՞նչ կա էս աշխարհում.
Կա մի կատո՛ւ,
.............. որ այստեղ չէ՝:

Բարեկա՜մն իմ էս մարագի,
Ավա՜ղ, նա էլ է ինձ լքել:

Ես ամենուր ինձ փնտրեցի
Ու նորից մարագ էի մտել,
Կատուն էր իմ տեղը նստել,
Կատուն էլ էր դրախթ եկել:

Վերի թաղի Օնիկը

Ես երբեմնի կգամ Փարիզ,
Կգամ կորած ղշի պես,
Հեռվի սեր է թառել մտքիս,
Սիրտս արել երկու կես:

Ես գիշերով կգամ փարիզ,
Կգամ վերի ճամփեքով,
Մեր գյուղ էդ ճամփով եմ գալիս,
Հենց իմ յարիս տան մոտով:

Հենց որ դարից իջնեմ վար,
Կանգնեմ Փարիզի մեջտեղը,
Կասեմ ես հո՛ս եմ աշխա՛րհ,
Աիժմ գիտցե՛ք իմ տեղը:

Վերի թաղի Օնի՛կն է հոս,
Անձամբ ինքս եմ ժամանել,
Անցել հազար դար ու փոս,
Եկել Փարոզ եմ հասել:

Ու թող ամբողջ հրապարակը,
Հավաքվի որ ինձ լսի,
Մենակ պառավ Արուսիակը,
Հանկարձ ենտեղ չլինի:

Էդ օրիորդից վախենում եմ,
Նորից մի բան կմոգոնի՛,
Արուսիակին ես լավ գիտեմ,
Կասի Օնոն փող չունի:

Հետո ի՞նչ որ փող չունի,
Փարիզը փողո՞վ են սարգել,
Բա անմահական Վիյոնի
Մտքերը ո՞վ է գնել:

Թէ մտքերը ոչինչ չարժե՞ն,
Ու խանգառում են ապրել,
ես դժգոհ չեմ որ իմ սրտեն,
Պոետի քար են կախել:

Ես գիշերով կգամ Փարիզ,
Կգամ վերի ճամփեքով,
Մեր գյուղ էդ ճամփով եմ գալիս,
Հենց իմ յարիս տան մոտով:

Արտույտ

Այսoր առավոտ իմ գործի ճամփին,
Մի արտույտիկ երգում է քո մասին,
Կանաչ դաշտի մեջ ննջում է քամին
Արտույտը երգ է պատմում արևին:

Բարի լույս արտույտ, բարի լույս թռչնակ,
Իմ կարոտ սիրտը առ թևերիդ տակ,
Հորինիր մի երգ կարոտիս նման
Ու երգ ասելով թռի Հայաստան:

Քամի, դեռ վաղ է, չարթնանա՝ս,
Արտույտը պատմում է երա՛զ,
Թող արտույտիկը երգի՛
Հեռու ե՜րգը կարոտի:

Բարի լույս արտույտ, բարի լույս թռչնակ,
Իմ կարոտ սիրտը առ թևերիդ տակ,
Հորինիր մի երգ կարոտիս նման
Ու երգ ասելով թռի Հայաստան: