30հունիսի, 2016 г. ·

Լքված վանքի
Պատերին
Մի տանտեր մողես ,
Նեղսրտում էր՝
Անտերիս
Մենակ չթողնես․․․

Մի մորեխ՝ կաղ,
Պատմում էր
Արտերի մասին,
Համոզում էր,
Որ գնանք
Քաղենք միասին․․․

Մի բզեզ կար
Իմ պատվին
Երգում էր Բիզե,
Ոչ մի համերգ
Ինձ այպես,
Երբեք, չէր հուզել․․․

Մի ստվեր էր
Ինձ քաշում,
Թե ՝ արի անտառ,
Թփերի տակ
Իմ պահած,
Հովերը առ տար․․․

Աղբյուրներն էլ ասացին ՝
Լռենք , դու խոսիր,
Ախ, միայն թե ,
Մեզ պես միշտ ,
Դու զուլալ հոսիր․․․

Քարերն էլ թե՝
Մեր սրտի
Մամուռն առ , կրիր,
Եվ անունդ ,
Ինչ- որ տեղ,
Մեր կողին գրիր․․․

24 апреля ·2017

Ես ձեր աստծու մատաղացուն,
Ես ձեր գառը՝ ողջակեզի,
Ձեր բերանի համն ու քաղցուն,
Ձեր նշխարքը՝ դրած լեզվին․․․

Ես ձեր մոմն ու խունկը՝ ծխող,
Ձեր արյունոտ աջը՝ պաչած,
Ձեր արծաթն ու նյութը՝ ծախվող,
Ձեր հավատքի կուռը՝ խաչած․․․

Ես ձեր պահած աշխարն այս շեն,
Աշխարհամեր գութը՝ արնոտ,
Խիղճը չափած՝ թիզ ու սաժեն,
Կենաց ծառի կուտը՝ դառնոտ․․․

Ձեր ճակատի գիրը ոսկե,
Ես ձեր բախտի ղուշը՝ թառլան,
Ձեր կենացի թասը՝ ոսկրե
Ես ձեր լացն ու խինդը՝ վառման․․․

Ես ձեր փայլը՝ գաղափարի,
Ես ձեր նենգած խոսքը՝ հասու,
Աչքը փակած կանաչ փառի՝
Էն սուրբ գրքի քերած մասում․․․

Ձեր աղոթքն ու ձեր հայր մեղան,
Ես ձեր մերն ու ձեր դրացին,
Պատմության մեջ միշտ հո չեղան՝
Թուրքը, ռուսը կամ վրացին․․․

Հերթով եկաք միսս կերաք,
Հիմա ով ի՞նչ պիտի խուզի,
Սա ընդունեք փառքիս ծերանք,
Կամ հայհոյանք՝ ով ոնց կուզի․․․

ԾՂՐԻԴԻ ԵՐԳԸ՝ ՑԱՎԻ ՇԱՐԱԿԱՆ․․․

Այս գիշեր մի ծղրիդ եկել ու մորմոքում էր պատուհանիս տակ։
Մի ողջ գիշեր հոգեհան արեց իր սրտամոոմոք երգերով։
Երգում էր արտերի մասին, իր հողի ու թփի մասին,
իր քնքուշ ծաղիկի մասին, որ մանգաղի զոհ էր դարձել․․․
Երգում էր իր սիրո մասին, որ անհաս երազ էր,
կարոտն ու սպասումն էր երգում, ու թախիծը ծանրանում էր հոգուս։
Մերթ ողբասաց երաժիշտ էր ասես, մերթ էլ՝ տաղասաց հեթանոս,
հասու էր բոլոր ժանրերին, երգում էր սրտի հանգերով։
Ծղրիդի երգը քո երգերին նմանեցրի, քույր,
քո երգերի բառերն էին, քո երգերի հանգն ու ռիթմը,
որ միահյուսվել էր մղձավանջիս:
Իսկ մղձավանջիս մեջ որոնում էի քեզ ու չէի գտնում․․․
Ուղեղս քրքրում էին երգիդ բառերը՝
« Ծղրիդի երգը մորմոք է ասես,
Ծղրիդի երգը՝ ցավի շարական․․․»
Ցավի շարական է նաև քո պոեզիան,
շարականի նման ներդաշնակ ու երգեցիկ․․․
Նամակներիս մեջ գտա քո « Ծղրիդի երգը»,
երևի մի այդպիսի ծղրիդ էլ քեզ էր հոգեհան արել․․․
/ Ն․ Ալավերդյան /

ԾՂՐԻԴԻ ԵՐԳԸ

Ծղրիդի երգը մորմոք է ասես,
Ծղրիդի երգը՝ թև առած մի ճիչ,-
Մեռնող ժպիտս աղի էր այնպես,
Տենչանքիս ծովը դարձել է ճահիճ։

Ծղրիդի երգը՝ կարոտի մի ծես,
Ծղրիդի երգը՝ հույսի կարկատան,-
Աղոթքի նման անունդ բերես,
Սիրուս խորանը դատարկ չմնա։

Ծղրիդի երգը տխուր է այնպես,
Ծղրիդի երգը՝ արցունքի մի շիթ,-
Շուրջս խավար է։ Չգիտեմ ինչպես,
Քեզ վերագտնեմ հուշերիս միջից։

Ծղրիդի երգը բողոք է անտիկ,
Ծղրիդի երգը՝ անեծք առ Աստված
Սիրուս հրդեհը թե պետք չէ, պիտի
Ծխով տաքանա սիրտդ անաստված։

Ծղրիդի երգը մորմոք է ասես,
Ծղրիդի երգը՝ ցավի շարական,-
Մենակությունս՝ մերժումի մի թել,
Պատարագում է երազիս վրա․․.

Հետգրության նման
Եկան սին հույսերը,
Առանց դիմախաղի,
Սրբագրված ու զուսպ,
Ինքնաբացարկ տված
Խռով հին հույզերը
Ձեռք բռնելու եկան
Անդեմ խոսքերով քուսպ․․․

Ինչ փորձեցի ասել
Անիմաստ է, ներեք,
Ոչ առնելիք մնաց,
Ոչ այլևս՝ տալիք,
Հետգրության նման
Շպրտեցի երեր,
Բառեր՝ հղկած, սիրուն,
Առանց ակնկալիք․․․

Բացած կյանքիս էջին
Կարգին երգ չգտա,
Մի քանի շող միայն՝
Աշնան արևներից,
Հետգրության նման,
Սեր, անունդ կտամ,
Եղյամի պես իջած
Արդեն՝ վերևներից․․․

***
Հին Վարդավառից
Մի բուռ ջուր մնաց երեսով տալու,
Բագիններիս մոտ
Պսակ դնելու նամուսը չունեմ,
Թե անձրևի է՜լ,
Աստվածներս են հոգեդարձ լալու,
Որ Մեծ Լեռան տակ
Թաթերս կտրած արալեզ- շուն եմ․․․

Արտս չեմ հնձել՝
Սահմանին ցանած ոսկեհատ գարու,
Ինչ է թե պիտի
Օրերից մի օր մասրաչափ լինի,
Սասունից գաղթած
Մի խոյ էր տվել պատերին հարու,
Ագռավաքարի
Ուղերձը առած մատաղ է հիմի․․․

Նուրին խռով է,
Որ թարմ սերուցքից գաթա չեմ թխել,
Կավե գուշի մեջ
Յուղ չեմ նվիրել, որ քսի սրտին,
Հազար տաճարի
Դուռ եմ կույրի պես հավատքով բախել՝
Խաչելության մեջ
Փրկություն փնտրող արյունոտ ստի․․․

Առասպելներից
Էլ ոչինչ չկա մեջս, հայեցի՛,
Ջրցանն է միայն
Պատվիս վրայի փոշին ցրելու,
Ցորենս հնձեմ,
Գնամ գտնելու վիշապի խեցին՝
Ծովից ծով ձգվող
Կաղնու անտառն եմ քիչ-քիչ ջրելու․․․

Վարդավառ օր է,
Վար ու կալս արած եզան ամլություն,
Ջուր ցողեք իրար,
Թող, որ օրհնվի սերմ ու անդաստան,
Իմ մեջ ճչում է
Կրակը նետված դևի համրություն,
Հին աստվածներիս գութը շարժելով՝
Հենց նոր ինձ գտա․․․

***
Ձեր անունները միշտ տրոփում են
Սրտի զարկի պես,
Ահը խլացնող քայլերգի նման
Դեռ հողն են դոփում,
Դուք կաք, ես գիտեմ ,
Սահմանը հսկող ամեն հայի մեջ,
Ամեն մի զինվոր
Ձեզ պես կռվելու համար է կոփվում․․․

Մահ չկա , ի՞նչ մահ,
Հերոսի համար կա անմահացում,
Բայց դուք, տղաներ,
Ավելին եղաք նույնիսկ հերոսից,
Դուք, հենց Ձեր մարմնով,
Դարերի միջով սարքեցիք անցում,
Որ հայը էլի դուրս գա Դավթի պես
Մահանենգ փոսից․․․

Դուք թիվ չունեք, չէ,
Եվ չունեք կյանք ու մահվան թվական,
Դուք ունեք միայն
Քայլերգի նման տրոփող անուն
Ու Ձեր արևով պիտի պահպահենք
Հողն այս տևական,
Որ իր գոյությամբ ասես
Աշխարհի աչքերն է հանում․․․

Ուրեմն դոփեք, մեր սրտում
Զորեղ քայերգի նման,
Զարկեցեք ուժգին,
Որ Հայը հանկարծ չքնի մեր մեջ,
Ձեզ չէինք ծնել
Գառների նման մատաղի համար,
Մայր ենք, զոհում ենք,
Որ այս երկիրը ապրեցնենք հավերժ․․․

Գիրք 5-րդ

Կյանքին բարևեցի,
Բայց դե օդում մնաց,
Կախվեց տերևի պես`
Կտրած ճյուղի,
Էլ առաջվա նման
Ձեռքս երկար բռնած,
Թուշս պաչել չուզեց
Նա գողունի...

Հաշվի չառավ խռով
Սիրեկանի նման,
Մեջքը վրես արեց
Մարդամիջում,
Իբր՝ տեսեք- տեսեք,
Չեմ ճանաչում նրան,
Լեզու չեմ էլ թրջում ՝
Խոսքամիջում․․․

Բաց դեռ աչքս աչքից
Չեմ հեռացնում,
Ծեծված շան պես կողքանց
Էլի հետևում եմ
Չէ, մտել ենք արդեն
Մի նեղ անցում,
Ուր ակնթարթն անգամ
Մեզ պես լուռ հևում է․․․

Այստեղ կյանքս մի պահ
Անզուսպ շուռ է գալիս,
Համոզվելու համար՝
Ես եմ -ես չեմ
Ու ոտքի տակ ընկած,
Արդեն շունչս տալիս,
Իմ անունն եմ լսում
Պարզ ու հնչեղ․․․

Չի հասցնում գրկել՝
Արդեն վեջնակետում,
Բարձրանում եմ ամպից
Վեր, էլի վե՜ր,
Ես երգերիս խուրձը
Թափով ետ եմ նետում,
Հարսնափնջի նման,
Իբրև նվեր․․․

***
Ձեր անունները միշտ տրոփում են
Սրտի զարկի պես,
Ահը խլացնող քայլերգի նման
Դեռ հողն են դոփում,
Դուք կաք, ես գիտեմ ,
Սահմանը հսկող ամեն հայի մեջ,
Ամեն մի զինվոր
Ձեզ պես կռվելու համար է կոփվում․․․

Մահ չկա , ի՞նչ մահ,
Հերոսի համար կա անմահացում,
Բայց դուք, տղաներ,
Ավելին եղաք նույնիսկ հերոսից,
Դուք, հենց Ձեր մարմնով,
Դարերի միջով սարքեցիք անցում,
Որ հայը էլի դուրս գա Դավթի պես
Մահանենգ փոսից․․․

Դուք թիվ չունեք, չէ,
Եվ չունեք կյանք ու մահվան թվական,
Դուք ունեք միայն
Քայլերգի նման տրոփող անուն
Ու Ձեր արևով պիտի պահպահենք
Հողն այս տևական,
Որ իր գոյությամբ ասես
Աշխարհի աչքերն է հանում․․․

Ուրեմն դոփեք, մեր սրտում
Զորեղ քայերգի նման,
Զարկեցեք ուժգին,
Որ Հայը հանկարծ չքնի մեր մեջ,
Ձեզ չէինք ծնել
Գառների նման մատաղի համար,
Մայր ենք, զոհում ենք,
Որ այս երկիրը ապրեցնենք հավերժ․․․

Գիրք 5-րդ

***
Ես երազներ ունեի
Կարմիր, կապույտ ու կանաչ,
Կածաններում հեքիաթի
Շաղ տվեցի քմահաճ,
Ով հասցրեց հավաքել,
Ով՝ չէ, միայն հիացավ,
Ես փնտրեցի նրան, ով
Եկավ, կույրի պես անցավ․․․

Երբ երազներ ունեի
Կարմիր, կանաչ ու կապույտ,
Երիցուկի դաշտի մեջ
Շաղ տվեցի ես անփույթ,
Հետո անհագ փնտրեցի
Հոգեպարար մի ծաղիկ,
Ամեն շաղոտ սեզի մոտ
Հորինելով մի խաղիկ․

Թե՝ երազներ ունեի
Կարմիր, կանաչ ու դեղին,
Բայց իմ սիրո ծմակում,
Տերևաթափ է թեղին,
Մերկ ճյուղերս անպտուղ
Չորացել են արևից,
Հրեշտակներն են կախվել
Տկլոր- տկլիկ, վերևից․․․

Եվ երազներ ունեի
Կապույտ դեղին ու կարմիր,
Առ, օրերիս թազբեհին
Թե կարող ես այն համրիր,
Խեր ու շառ է, շառ թե խեր,
Ինչ, որ վերից էր տրված,
Ինձպես իրեն թող ների
Սխալական իմ աստված․․․

Ես երազներ ունեի,
Կապույտ, դեղին ու ճերմակ,
Հիմա վրաս են քաշել
Աստղանկար մի վերմակ․․․
Էլ չեմ մրսում ես արդեն,
Թևերս դուրս եմ հանել,
Երբ երկնքում այսքա՜ն շատ
Ծաղիկներ եմ ես ցանել․․․

Գիրք 5րդ

***

Եթե դու կաս,
Եթե դու կա՜ս,
Ես կքայլեմ
Ծովի վրա,
Կբարձանամ
Լեռներն ի վեր
Ու ամպերից
Կիջնեմ ես ցած:

Եթե դու կաս,
Եթե դու կա՜ս,
Անապատներ
Կանցնեմ ծարավ
Եվ կթռչեմ
Ուր կամենաս՝
Կուզես հյուսիս,
Կուզես հարավ։

Միայն, միայն
Ինձ հավատա՜ս,
Ես կհաղթեմ
Մահին անգամ,
Այս կեղեքող
Ցավին անգամ..
Երբ որ դու կաս՝
Թեկուզ չգաս։

2017
5-րդ գիրք